Kripto Para Nedir? Riskleri ve Fırsatlar?

Kripto para, şifreleme algoritmaları vasıtasıyla dağıtık veritabanlarıyla güvenli finansal işlemlerin yapılabilmesine imkan tanır. Bu tarz para birimleri algoritmalar yardımıyla üretildiğinden dolayı  fiziksel yapıya sahip değildirler .

İşlemlerin sanal ortamda elektronik transferler yardımıyla yapılması kripto para birimlerini diğer para birimlerinden farklı kılmaktadır.

Klasik para birimlerinde parayı üreten bir devlet ve merkez bankası gibi kurumlar varken kripto para birimlerinde resmi bir kurum yoktur. Örneğin Türk Lirası Türkiye   tarafından basılmaktadır ve ülkenin resmi işlem aracıdır. Türk Lirası basılması  ve yönetimi yasalar çerçevesinde  Merkez Bankası aracılığıyla gerçekleşmektedir.

Bunun yanında Liranın değerinin korunması görevini Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurumları vasıtasıyla ifa etmektedir.

Öte yandan blockchain teknolojisi içinde kriptografi algoritmaları ile üretilen ve şu esnada en büyük işlem hacmine sahip olan Bitcoin ise tamamen bir yazılım aracılığı ile üretilmektedir. Üretilen paralar taklit edilemez ve birbirini doğrulayan bir zincir şeklinde kullanıma sunulmaktadır.

Üretilen paraların veri şeklinde saklandığı blokzincirin kopyaları bu para birimi üzerinde işlem yapan yüz binlerce noktada saklanır ve herhangi bir sahtekarlık girişiminde sistem girişimde bulunanın bilgilerini diğer kopyalarla karşılaştırır ve hatalı bilgi girmeye çalışan hesabı sistemin dışına atar.

Tüm bu işlemlerin İnternet bağlantısı olan tüm cihazlarda yapılabilmesi kripto paranın her yerde kolayca dolaşımını sağlar.

Bu teknolojiyi kullanan en büyük kripto para birimi Bitcoin olmasına rağmen ona benzer şekilde üretilmiş başka kripto para birimleri de mevcuttur. Bunlar arasında  Ethereum, Bitcoin Cash, Ripple ve Litecoin en önde gelenler olarak sıralanabilir.

Kripto para ile “gerçek para” farklı mı?

Böyle bir soru sorulduğunda para denilen şeyin ne olduğu öncelikle tanımlanmış olması gerekmektedir. Çünkü para olarak tanımlanan şey aslında insanlar arasında alış-veriş aracısıdır.

Tarih boyunca bu aracılık görevini çok farklı şeyler yapmıştır. Örneğin bir devirde altın, gümüş gibi maddeler bu görevi yaparken daha farklı devirlerde ise buğday , tahıl ürünleri bu görevi üstlenmiştir. Burada esas nokta alış-veriş yapanların herhangi bir şeyi aracı olarak kullanma konusunda anlaşmış olmasıdır.

Günümüzde ülkeler yasal ödeme şeklini kendi para biriminde tayin eder. Devlet  borç ve alacakların kapatılmasında ulusal para birimini baz alır. Mevzuatları ona göre düzenler.

Kripto para birimleri ise henüz bir ödeme aracı olarak yaygın şekilde kullanılmamaktadır. Bununla beraber kripto paralarla ödemeleri kabul eden şirketlerin sayıları ise günden güne artmaktadır.

Ulusal para birimleri ile kripto paralar arasında paranın yönetimi ile ilgili çok ciddi farklar vardır. Ulusal para birimlerinde basım-üretim miktarına, faiz oranlarına merkez bankaları karar verir.

Kripto paralarda ise üretim miktarı sınırlıdır ve sonradan değiştirilemez. Üretim sayısı, dolaşımdaki miktar ve hangi hesabın ne kadar kripto parası olduğu herkes tarafından görülebilir. Fakat hesap sahiplerinin kim olduğu bilinemez. Piyasaya faiz ve fazla arz gibi araçlarla müdahale edecek merkez bankası gibi bir kurum olmadığı için işleyiş mekanizması da farklıdır.